Vidal Bolaño: laboratorio teatral+recital+concerto

Arredor da figura de Roberto Vidal Bolaño artellouse un espectáculo que está tendo lugar estes días no Teatro Colón: As Marxes da Desgraza. Retallando e retellando fragmentos de obras como Anxeliños, Rastros ou Saxo tenor, 12 alumnos actores deste laboratorio acompañados pola actriz Lucía Regueiro andan entre a desherdanza, a borracheira e a lucidez. Algúns cambaleando un pouco máis ca outros, vaia.

As 6 funcións levan dende o luns rematan o xoves 16 ás 20:30. A entrada é de balde e coido que o grande traballo de sutura e dirección -by Santi Cortegoso- , así como a dedicación visceral e o talento dos alumnos do laboratorio merecen moitísimo a pena. Estamos en tempos de Frankenstein e esta nova criatura bolañesa quedou xeitosa e un pouco melancólica, como supoño debe ser.

Os actos rematan entre o venres e o sábado: o venres 17 de maio cun recital poético en torno á marxinalidade: Serán! no que os 12 mozos e mozas, armados cun libro na man, farán gravitar poemas de Safo de Lesbos, Omar Khayyam, Szymborska, Pizarnik, Bukowski, Rosalía, Vidal Bolaño, Panero, Avilés de Taramancos, Samuel L. París, Angélica Lidell, Lispector… nun mosaico de poemas duns 50 minutos acompañados dos microcosmos sonoros fabricados cun piano, un clarinete, unha batería con cortina de ducha e mais un aquófono. A entrada tamén é de balde, ás 20:30.

O sábado 18 de maio haberá un concerto coa palabra e a letra dos temas como eixo fundamental. Letras da periferia, que comezarán orbitando cun Sagan Bowie Stardust e viaxarán por diferentes linguas e culturas até vir morrer ao Atlántico. Cantos dende a marxe. Cos mesmos músicos do recital e das funcións teatrais. Tamén ás 20:30. Tamén no Teatro Colón. Tamén de balde.

Feynman sobre os poetas

Richard Feynman, o físico con rostro da comedia grega, o que explicaba enigmas da vida cun sorriso ou tocando os bongós á brasileira, o que sementaba pizarras en clases entusiastas e charlas que hoxe son mitos da física do século XX, o que tiña que estar sempre de broma e non, non o estaba, ou si, pero se cadra de broma infinita… ese Feynman cun carisma inimitable, insubornable e, por suposto, neoiorquino, tería cumprido onte 95 anos.

Traduzo a galego, non sei por primeira vez, unha das súas citas máis sonadas, unhas palabriñas sobre ese deus Xano de dúas caras que é a ciencia e a poesía: parte do mesmo cerebro pero unha faciana mirando ao norte e a outra ao sur. E neste fragmento o Nobel increpa aos poetas. Con moita razón. O repertorio temático da poesía, da literatura por ende, ten que renovarse, desprexuízarse, ten que deixar de pisar terreo coñecido para aventurarse un pouco co traxe dos cosmonautas e deixarse ir canda eles: ao descoñecido. E, como facía Feynman, coa boca aberta, o abraio e as engurras de Momo.

«Os poetas din que a ciencia arrebátalle a beleza ás estrelas…»

Richard Feynman

Trad. E…E Río

Os poetas din que a ciencia arrebátalle a beleza ás estrelas: meros amoados de átomos gasosos. Eu tamén podo ver as estrelas nunha noite clara, e sentilas, abofé. Pero vexo máis ou menos? A inmensidade dos ceos estira a miña imaxinación: montado neste carrusel da galaxia o meu ollo cativo captura a luz de hai un millón de anos. Un vasto deseño do que formo parte. Cal é o deseño ou o significado ou a razón? Non vai estragar o misterio saber un pouco sobre iso. A verdade é, con moito, ben máis marabillosa do que calquera artista do pasado imaxinara. Por que os poetas do presente non falan diso? Que clase de humanos son os poetas, que non teñen problema en falar de Xúpiter se é un home, mais se se trata dunha inmensa esfera de metano e amoníaco a xirar, calan?

Ilustración soviética

«Poets say science takes away from the beauty of the stars – mere globs of gas atoms. I too can see the stars on a desert night, and feel them. But do I see less or more? The vastness of the heavens stretches my imagination – stuck on this carousel my little eye can catch one – million – year – old light. A vast pattern – of which I am a part… What is the pattern, or the meaning, or the why? It does not do harm to the mystery to know a little about it. For far more marvelous is the truth than any artists of the past imagined it. Why do the poets of the present not speak of it? What men are poets who can speak of Jupiter if he were a man, but if he is an immense spinning sphere of methane and ammonia must be silent?»

Tamén:

Sagan en galego http://estibalizes.wordpress.com/2012/11/30/sagan-en-galego/

nove poetas galegas dialogan cos versos de Rosalía

Por aquí andamos, no acto ao que me referín nesta entrada. Na imaxe fixa vedes a María Xosé Queizán no 35′, co seu rap. Lupe Gómez no minuto 17. Luz Pozo no 29′. Olalla no 42′.  Xiana no 45′. Yolanda no 49′. Eu ando a partir do 54′. No 1:04 Lorena Souto e no 1:09 Ana Romaní. No medio de todas, Comba Campoy, e detrás de todas, con media melena, outro sombreado no pelo e o melancólico sorriso de sempre, Rosalía:

rock/metal+astronomía: Azora 67

Mesturando rock con astronomía, os granadinos Lagartija Nick largábanse este tema, Azora 67,  en 1999 no álbum tamén chamado Lagartija Nick. Unha «canción-protesta» ou, mellor, pregaria mística contra a contaminación lumínica das cidades. Lagartija Nick foron a hostia, non só en Omega [que foi o único disco que tiven deles, un dos mellores dos 90, din os moitos que saben].

Durante eses 90 foron o grupo co que todas soñabamos -ou se cadra só eu- para nos acompañar nun recital. Respectaron coma ninguén os tempos do recitado, do cante, do que non é unha letra convencional pegada ao rock.

A voz que recita as estrofas en Azora 67 case podería ser a de Stephen Hawking robotizada e traducida a castelán. Pero ese creacionismo inicial delátao. O título do tema talvez se refira á Sura número 67 do Corán, dividido en 114 capítulos, ou suras, ou azoras.

«O meu ceo está baleiro con demasiada luz»

Que grandes.

Azora 67 

Bendito sea aquel en cuya mano está el Señorío,
él sobre toda cosa es poderoso,
aquel que ha creado la muerte y la vida
para probar quién de entre vosotros obra mejor.
Él es el poderoso, el indulgente,
aquel que ha creado siete suelos superpuestos.
Mira si ves en la obra del Clemente imperfección alguna,
vuelve la vista ¿has observado alguna falla?
Luego vuelve a ella un par de veces,
la vista volverá a ti cansada y fatigada.
Hemos adornado el cielo del mundo con candilejas
que hemos colocado como piedras para lapidar a los demonios.

Demasiada luz,
demasiada luz.

La luz ensucia el cielo.
Mi cielo está vacío con demasiada luz.

Ni en las noches más claras es posible
distinguir las estrellas ocultas tras el resplandor.
Contempla a cierta distancia
cómo una burbuja cubre la ciudad,
se extiende a varios kilómetros de altura.
El cielo está aparentemente vacío,
un velo blanquecino oculta los astros,
la luz que ensucia el cielo.

Demasiada luz,
demasiada luz.

La luz oculta estrellas.
Mi cielo está vacío con demasiada luz.

traballos diurnos dos poetas [ianquis]

O meu primeiro contrato na vida foi como actriz nunha obra de teatro. Traballei tamén en telepizza, como enquisadora, como redactora e xornalista única nunha revista infame na que pasaba de entrevistar a Manquiña a inventarme o horóscopo ou falar das fogueiras de San Xoán, como recitadora do conxuro da Queimada, como contacontos, como becaria da universidade, como correctora, como articulista, como locutora, como canguro de curmás e curmás de curmás, como coro de ópera, como relatora, como profesora de apoio de todo, como profesora de francés, como profesora de inglés, como profesora de psicoloxía da comunicación e lingua, como socióloga, como antropóloga de economía rural, como profesora de literatura, como tradutora, como escritora de notas a programas sinfónicos, como organizadora de charlas, como cantante, como presentadora dun proxecto arquitectónico no Porto da Coruña, como soprano en vodas relixiosas, en vodas civís, en funerais, como tumba e como dálle e como cousas que seguro non lembro. A todo iso chamábanlle polifacetismo na era en que me tocou vivir. Eu teño outro nome: que-non-había-outrismo.

A única mensaxe que me chegou clara e sen interferencias dende os 7 anos é que me gusta a escrita e me gusta a música. Se fago carreira ou non con iso tanto me ten. Dáme por esas dúas cousas xa nin lembro dende cándo. E todo o demais tivo que ser porque había que comer.

A toda esta xentiña entintada en viñeta por Grant Snider pasoulle outro tanto:

Entre os meus preferidos estarían William Carlos Williams o pediatra, W.B. Yeats o mago do ocultismo, Wallace Stevens o anódino executivo dunha compañía de seguros, Bukowski o carteiro, Maya Angelou a cantante de club nocturno, Robert Frost o labrego fracasado, T. S Eliot o aburrido banqueiro ou a Dickinson, pirada dos gatos [Snider aclara na súa web que en realidade a obsesionada cos gatos era a súa irmá Lavinia, pero que Emily tivo por forza que compartir vida coas obsesións fraternas].

Chámanme máis a atención os que desempeñaron profesións urbanas consideradas grises e afastadas das humanidades, como o banqueiro ou o vendedor de seguros.

E boto de menos biólogos, físicos, astrónomos, químicos, matemáticos. Médicos literatos houbo moitos e, dalgunha maneira, unha novela de personaxes ten algo de sala de forense. Tamén literatos nobres ou con rendas sustanciosas -ou cando menos, que daban para unha habitación propia con baño propio-. [Iso era en Europa, nas Rusias, nas Chinas. Non en EEUU, lugar de orixe de todos os retratados.]

Pero literatos de bata branca ou ollos chiscados nun telescopio… Ten que habelos. U-los?

[Agustín Fernández Mallo é físico. Nicanor Parra, matemático. E J. M. Coetzee graduouse en matemáticas e traballou en IBM. Mais... antes? A principios do século XX? No XIX?]

[A miña candidatura polo de agora -quitando a Aristóteles, Lucrecio ou Omar Khayyam-  é Carl Sagan. Quizais tamén Natalie Angier ou Diane Ackerman.]