páxina a piques de

PÁXINA A PIQUES DE

Irrompemos nesta xeometría de límites obedientes á escritura como feroces relados por unha distancia de séculos.

Non é máis ca un nicho de mercado, din algúns. Non é máis ca un esternón de calcio ausente da miña vida, dis ti. Como sobre unha cama revolta vendavalean os nosos suxeitos co teu predicado. É o seu silencio de venda o que nos fixo chorar. É o seu aspecto de fotografía velada o que esborranchou a luz do día. Sepulcro hermético dunha palabra enxoita, aferrada a ti como a un cálculo de probabilidades. Fíxate ben, no seu cuadrilátero apenas che noqueará a vida. Mesmo que nada disto significa estar a salvo. A extinción das formas segue o teu ritmo de lectura. Rebotamos contra as paredes deste cárcere do idioma, instalado sobre a esteira dun deserto. Que paxaro quererá beber desta pucharca de autocompracencias. Que humano contemplarase en toda esta auga pola que circula con lentitude de vaca o universo. Unha pegada seca significa máis que isto, relata mellor o que se entusiasma e podrece. A ver, un espello de fariña para o monstro conmovido. A rectangularidade desta paisaxe rebandará o teu pescozo. Cultivamos parterres brancos con inocencia e experimento. Campo magnético de xogos de pelota e puntos e aparte. Schrödinger formula a nosa existencia en termos de sermos ou non observados. Agora a estrita regularidade da páxina sométenos aos seus algarismos: a túa avoa asoma polo ángulo que dobraches e hai un borracho durmido entre as fibras vexetais. Nada disto acontecería no mundo dixital. As páxinas non arderían como libros místicos senón que disolverían como gramos de almas. Algo estremece isto que temos entre as mans. Tálamo nupcial da tolemia e a consigna. Emulsión cadrada de área igual a base por altura entre os dous. Comporta pola que cabalga a humanidade case disposta a conquistarnos. Quén escribe qué e con que intencións. Desaloxou da súa materia e chegou ata nós. Chip nevado. Palma primitiva. A primeira man virtual. Fosa mariana ferida por un raio. Chaga que nunca termina de pechar de todo. A lenta supuración humana. A punto de neve as súas soidades.

Toda a elegancia e a tenrura dun pano dobrado pola nosa nai no fondal do caixón que en contadas ocasións miras. Factura da luz. Estes horizontes móbiles poden con todo. Nada os ameaza, nada os arrasa. Soportan, como columnas de fume, a beleza. Saen indemnes dela. Non se inmutan ante o noso informe forense. Saben onde se agocha o delator sen delatalo. Nunca se len entre liñas a si mesmas. Selado con silicona preservan o corazón dos grandes. Nunha urna grega, as cinzas dun romántico inglés. Nun cáliz que se aparta, as retinas celestes dun peruano. Resiste unha copia en carbón daqueles que se perderon. Páxinas de cortesía ofrécennos a súa cálida caluga. Páxinas, páxinas, páxinas. Demasiadas. A súa insolencia. Leme. Ás veces sosa a súa cáustica, aburrido o seu paroxismo. As ocultas, as macias, as eclipsadas… que fame do seu peiteado de trenzas escuras. Da súa patafísica toda. Quen o diría: células fotoeléctricas a se activar coa túa ollada. Hologramas a viviren a súa existencia a medias na orde do alfabeto. É esta unha cama feita para desfacerse. Un lévedo que levita. Cada expresión humana corre a esta ecuación a gorecerse. Do mundo. Malia nós mesmos, o seu rexistro lamínanos en pasados e futuros, formas devanditas e elididas, nomes propios e comúns. Mestúrao todo. A súa ciencia vacina a ficción. Da escritura non esperes nada, a literatura coa súa forma de oco de pa está escavando os contornos da túa morte. Plántalles flores e vías lácteas. Neste laboratorio improvisado que fregamos desde os sete anos, unha casual sucesión de químicas orgánicas converte eses contornos en bomba.

Unha bomba permanentemente en suspense sobre a boca aberta dun neno.

É o fillo do teu fillo do teu fillo, radiactivado na lectura.

Estíbaliz…Espinosa, 2008

algúns textos nucleares de xente que escribe agora mesmo [traducidos a galego]

Tres poemas de María Eloy-García en Cuánto dura cuanto, El Gaviero , 2007

A ENCARGADA MURIEL

co xesto decidido pos cara de importancia

sabes que es un atlas cun mundo feito de equívocos

o teu traballo é contentar aos que compran

mudar os prezos facerte oferta

na punta da pirámide do teu sistema

tan templo palacial es a sacerdotisa

adiviñas qué se agocha tras os deuses

co teu nome a te escintilar no peito

alguén te chama en off dende a altura

voz impersoal que só teñen

as encargadas tristes da megafonía

a túa cara adivíñase relixiosa

chegas ao departamento nivel alto

á capela sixtina do consumo

o deus achega o seu índice euríbor

ao teu índice machucado por todos os traballos do mundo

tócate coa súa verdade e os prezos tremen

o amaciador marca tan branca

sobe cincuenta

a túa pistola que dispara os prezos cárgase de novo

cunha tinta máis nova que nunca

sobre o peito indefenso das botellas

O BEN INMOBLE

a nostalxia vive no sexto piso

tira un papel pola xanela

e por un segundo

confúndese co voo migratorio

dun paxaro que quere aparearse

a merda que bota dende o seu arriba

cae sobre a raia no medio

dun preso en liberdade condicional

que non lembra como é que se se ía á súa casa

aquí o neno veo todo

crea nese intre na parte esquerda do cerebro

un comezo de neura

que asociará á pracidez vinte anos máis tarde

a bondade vive no terceiro

enerxía escura por todas partes

Se introduces [clic] neste fotograma de Lotte Reiniger chegarás á canción que levo escoitando toda esta tarde. Moverás os beizos como eu os movo esta tarde. Sacudirás o cranio como eu o sacudo esta tarde. Talvez infectarante todos e cada un dos meus pensamentos desta tarde e repetirás a súa milimetrada secuencia, dende os dous textos que comecei [esta tarde] ata as entradas na wikipedia sobre Biosfera 2 ou N. Tesla que aínda permanecen abertas en canle na pantalla crepuscular. Da tarde.

Pénsao.

I think I saw you in the shadows

un estado de cousas mutante [conclusións precipitadas sobre lei e piratería]

Conclusións sobre lei e piratería:

1.- Como broma, o anteproxecto estivo ben. Agora cómpre beber un groliño de auga e recuar un chisco

2.- Ai de quen se meta con Internet e o seu sacro dominio de “cultura democrática e para todos”, sobre todo eses que tanto amamos amades a cultura. A que vai con c maiúsculo.

3.- En 5 anos a música remata, chantaxea emocionalmente L.E. Aute. Memento Bécquer: poderá non haber industria musical pero sempre haberá melodía.

4.- Nunca tería pensado que por escribir nun blog pertencería a un lobby e con influencias no Ministerio de Cultura. Nin soñaría con iso sendo escritoriña sen máis. Agora xa podo seguir gañando unha miseria e malvivindo do que escribo, pero está en disposición de descargalo ata quen non queira. Xa non hei suplicarlle a ninguén, a ningunha polla en concreto, que louve por aí a miña valía. Podo penduralo eu mesma. Isto non sei se é perigoso. Si sei que é hipersaturable.

5.- Queda claro que a música e a literatura son dous estamentos diferentes de cultura.

6.- A cuestión non tomará outro cariz se pensamos que, como todo o que tende á sobresaturación – a poboación de lemmings, por exemplo- existe un mecanismo misterioso de autorregulación?: e se a cultura actual e postpostmoderna necesita suicidarse un pouco e elixiu internet para o seppuku? E se non se trata dun sepukku senón dun striptease e dun revestirse, en definitiva dunha metamorfose? Ou acción mutante?

7.- Espero non ter que escoitar que son tecnófoba. Amo a tecnoloxía que me toca vivir. Amo internet por todo isto que está desbrozando, por remexedor literario, por cicuta cultural. A máxima provocación contra as ideas sublimadas de creación e orixinalidade e obra única nace de internet, o multirreprodutor por excelencia na era da reprodutibilidade técnica. Reproduce ata o que non existe. A Internet Ilusionista, a Internet prestidixitadora, a Internet replicante, a Internet Nexus-6 que volve os seus ollos inmisericordes ao seu creador…

8.- Esquezamos un intre as demagoxias populistas de internet [internet é para todos, internet é liberdade]. Que opinan de todo isto os bloggers mauritanos?

9.- Os músicos non somos uns chorizos, di Loquillo. El en concreto non sei. Ora ben, eu coñezo moitos que non o son en absoluto, dende logo que non. Ata cantan na ducha e compoñen harmonías só polo vicio de teren algo na boca!

10.- Os músicos non sodes chourizos, Loquillo. Os músicos sodes demasiados.

11.- Os blogueiros. Tamén. Tamén sodes demasiados.

12.- Os escritores, os cineastas…Tanta cultura, de non matarnos, farános máis fortes.

13.-O caso é que ninguén pensa nos pobres músicos [nota bene: son cantante], que o son todos de vocación, de amor e fruición pola música, ningún deles deixouse caer polo mundillo osmando forrarse ou foder a saco, son, somos, todos tan amantes da música e do cine como os miles de monxes medievais amantes de deus e a castidade. Seica se a música deixase de ser un negocio tan rendible pasaría como no seo da igrexa: unha crise de vocacións. Seica. A todo isto: era a música antes de toda esta revolta un negocio tan rendible? Como a construción, o narcotráfico ou a política de estado… Érao? Parva de min, que crin que se trataba dun bluf cunha oligarquía visible e millóns de aspirantes a sobrevivindo da produción musical, a docencia musical, o axeonllamento musical. Será que a música tivo a mala sorte de toparse cunha tecnoloxía capaz de reproducila e intercambiala ata o infinito? Que pasará cando nós mesmos sexamos reproducibles e intercambiables ata o infinito, cando me poida descargar da rede os lectores e coetáneos que me pete? Onde fica a espiña dorsal de todo isto: a sublime noción de creación?

14.- Os amantes da cultura… nin na Grecia de Pericles, nin na España dos Austrias menores, nin na China dos Tang floreceu tanto intelectual e tanto amante. Vivimos nun estado de gracia cultural permanente. Pemitídeme ser escéptica co que me dá de senvivir un segundo antes antes de me rendir ao entusiasmo e a bacanal.

15.- Viva a cultura libre se iso significa que a cultura do de sempre rematou [?] [achtung: demagoxia? Si?]

16.- Pero daquela, lampantina, quen vai vivir da cultura? Como raio se fai agora para vivirmos da cultura? Para dignificar o oficio, a artesanía mimosa do escritor, por exemplo? Se ninguén paga un euro polo que escribes pero todo cristo acode a iso como a un manancial de fresca sabedoría… que?

17.- Que fago agora co homúnculo coa mullércula [?¿]… co tubérculo de creatividade individualista que levo alimentando dende que tiña 6 ou 7 anos coa secreta esperanza de ser eu unha Escritora? Onde van parar agora o individualismo e a autorreferencialidade, agora que as ideas flúen a 100 xigas por segundo, agora que as miñas ideas e os meus universos xa corriscan e coruscan dun cerebro a outro ata o punto de que non sei se son meus ou de calquera? A rede servía para protexernos das caídas nos nosos saltos no trapecio ou para pescarnos como a atúns? Ou para cazar as moscas do atavismo cultural e do aproveitamento dos que contan con máis gramos de ambición que de talento?

18.- A ambición e o talento. É un talento a ambición? É un talento o oportunismo? É un talento posicionarse no mapamundi culturetas do momento? Pensemos.

19.- Viva a ciencia. Viva a literatura. Viva a ciencia-ficción. Viva todo o que está acontecendo. Viva a disrupción de internet no mundo da rancia cultura. Acabemos coas formas esclerosadas, necrosadas de cultura: a prensa engolada, o televisión autofáxica e penosa, a radio … [non, a radio non!], os mi[ni]sterios de cultura. A cultura é unha actualización do  twitter [titular para xornalista espilido].

20.- Estou expectante.

21.- A cultura non sei se nos necesita a nós. Si teño claro que nesta conxuntura necesita a internet e que internet, á súa vez, necesita contidos máis peneirados. As sacudidas de algo que se constrúe entre moitos e un só, a cultura subcutánea, todo o magma que circula pola rede quitando o 90% de cultura-lixo, as pelis de culto, a música de culto, a literatura de culto, a información de culto, a ciencia de culto, o pulp de culto, o porno de culto, o culto oculto, as relacións morbosas con xente que non coñecerás nunca, as mascaradas, as dobres personalidades, as creacións colectivas ou a partir da colectividade, o geekismo, o cosmonautismo, a deslocalización, a ruptura da hexemonía centro-periferia, a resistencia [polo de agora] á institucionalización, as labazadas unha tras doutra ás leis do mercado, as labazadas ao romantismo barato e o concepto de autor, a monstruosidade, internet é o noso monstro que nos devolve o rostro dunha cultura que se desfigura, que muta e nos invade, unha cultura que non existe para dar cartos [ou non só] senón para infectarte, para deixar sitio ao que non ten sitio, a cultura bizarra e gonza e radiactiva, a que tamén quere, coma toda cousa orgánica, prevalecer.

Internet é o noso monstro querido. Agora, a achantar con el.

22.- Sentímolo moito polos que elixiron os vellos medios para perpetuarse, forrarse ou promocionarse. Agora só teñen que correr un pouco para se internaren aquí e poñerse á altura de seguir sendo culturalmente modernos. Internet é unha aposta. As leis das apostas fannas as casas de apostas, non os ministerios de cultura nin os medios de comunicación analóxicos.

23.- Internet xa é futurística. Xa é cousa do futuro. Estamos ante un novo paradigma que tamén precisa ser lexislado  porque socava nocións moi ancoradas: como podemos aspirar a que a cultura se recoñeza e se valore? É ese o obxectivo dalgúns que defenden a normativa ministerial? Como podemos aspirar a que a cultura deixe de manexar un discurso bempensante e común que lucra a xentes que non se interesan pola cultura senón polo resplandor dourado de poder de proporciona, o tráfico de influencias, o posicionamento no mercado de almas-con-afán-de-salvarse -da miseria-acultural? É ese o obxectivo de todos os que asinan o manifesto de internet? Está claro que non pode haber maniqueísmos aquí porque as nocións de cultura e de cambio de paradigma que se sosteñen non son idénticas para todos. De que tipo de cultura estamos a falar?

Coma todas, esta é unha lista aberta…

.

.

.

demiurgo Harryhausen

Na miña introdución ao mundo das salas de cine xogaron un papel crucial os cambios de mozo da miña curmá S. De non ser por eles, o meu curmán e mais eu non teriamos asistido de carabina a ducias de películas. Películas que aínda queiman celuloide na miña memoria.  As primeiras que eu lembro.

O meu debut como espectadora foi nada menos que con Flash Gordon, aquel rollo kitsch con Max von Sydow e Ornella Muti. Ornella Muti fustrigada. Malos malosos ensartados en rodas de pinchos. Iso non se esquece.

Xuraría que toda esa amalgama oitenteira de cores e paillettes con música de Queen desfilou ante a miña inocencia peiteada con trenzas no teatro Colón. E foi noutra sala xa desaparecida, a sala Riazor, onde S. , o seu mozo daquela e o meu curmán asistimos  á segunda película da miña vida nun cine: Furia de titáns. Sandalias, espadas e monstros. Actores debutantes nefastos, vellas glorias británicas sacándose un soldo extra. Na historia de Perseo que non valería moito de non ter sido polos deliciosos efectos especiais.

Ray Harryhausen era o artesán desa maxia para hoxe algo zoupona en stop-motion. A curuxa mecánica de Atenea. Pegaso. O kraken. E esa xoia de secuencia -que eu lembraba máis curta-  da fin da fabulosa Medusa a mans de. Pregúntome por que Hollywood non ten tirado máis proveito da fastuosa e delirante mitoloxía grecorromana. Ao mesmo tempo que mo pregunto, agradézoo.

O caso é que Harryhausen movía como peixe na auga no xénero do cine fantástico no que o protagonismo roubábano e merecíano os seus enxendros, en filmes míticos como a Viaxe fantástica de Simbad ou Xasón e os argonautas. A última produción na que colaborou -antes de se converter na marca do piano que toca o protagonista da Noiva Cadáver, de Burton- foi precisamente Furia de titáns.

Hai pouco achegueime ao museo Luis Seoane: estes días, ata o 10 de xaneiro, poden coñecer en vivo todo isto do que lles falo e pasear entre maquetas, gravados e proxeccións dalgunhas das pelis de Harryhausen. A verdade é que ese museo non dá máis que alegrías a este pequeno núcleo de provincias: alí lembro ver as polaroids de Tarkovsky ou as palabras contadas de Camilo Franco. Tamén programaron exposicións sobre Jacques Carelman, Lotte Reiniger ou o debuxante Max. Un gusto sempre raro e exquisito.

Na exposición do mago Harryhausen atrevinme a ollar directamente a maqueta de Medusa, unha muller con rostro de congro e investida dunha astucia rabiosa e azul, solitaria e diminuta no medio dun círculo de area. Conmovedora. Petrificadora. Aínda.

Medusa, foto de karohemd

base de datos: obsesións

BASE DE DATOS: OBSESIÓNS

Obsesióname o futuro.
Cantos escritores hai lendo isto
sen saber que algo lles influirei
ao seu pesar
con todo.
Obsesióname que el se atope ben.
Que as rochas do espazo exhíbanse indiferentes
que non todo nelas sexa significativo
ese alivio cósmico
obsesióname.

Obsesióname escribir extraordinariamente
o que sei que podería escribir de puta pena.
Obsesióname que pasou con Lucy
a australopitheco
e as tres pegadas de Laetoli. Cara a onde. E. Por que.

Saír á rúa a cruzarme cun mozo
máis novo ca min que mirará nos meus ollos
e a eles, como un ácido, arrebolará a súa vida.
Obsesióname non vivir en guerra
e que ninguén ameace con me voar as ideas.
Agradézoo pero
é sospeitosa tanta paz.
A palabra país non me obsesionaba malia que
todo na natureza indica que ha obsesionarme.
As árbores míranme interrogantes agardan nomes
que eu non sei darlles, eu non, senón Dorotea, a bisavoa
que xamais deixou de estar soa
na

súa

ca

ri

cola.
Imaxinábase a si mesma a miña bisavoa
como unha gran ammonites a miña bisavoa, seguramente
tampouco ela contaba con nome para iso.
Unha muller obsesionada coa súa propia natureza
furiosa de leira ferida.

que nos levou a ser neofalantes en galego?

Rematou hai unha semana o encontro de Novos Escritores deste ano.

Na mesa na que me tocou falar, O peso da nación, Sechu Sende predixo que o futuro do galego será neofalante ou non será. Concluímos a mesa de debate nestes termos: como moitos dos que falamos e escribimos galego a día de hoxe somos neofalantes, conviría afondar nas motivacións que nos conduciron nese momento x do tempo a reinventármonos en galego. Foi a vinganza? Foi a resistencia? Foi a nigromancia? Foi unha estratexia? Foi tenrura? Foi unha bisavoa? Que foi?

Por outra banda, considero que moitos eidos alleos á literatura, malia que tanxenciais, perfílanse como bos candidatos a motivación: a investigación científica en galego, a cultura dixital en galego… funcionan como catalizadores, como unha presenza, se cadra, menos sospeitosa que a literaria. Unha posible motivación é asumir a normalidade no uso do galego, mesmo que esa normalidade aínda non exista.

[...]

Pregúntome, agora que pasaron o día e a romería: se a literatura dun país artéllase como arma de combate político e dentro dun tempo acádase boa parte dos obxectivos políticos marcados… de que pasa a falar a literatura? Esvae? Por exemplo, ten sentido escribir en galego como se o fixesemos de xeito clandestino? Ningún. A menos que se trate dunha opción estética. Escribe como se foses clandestino. Ben, pode ser. Ten sentido vertebrar a literatura galega como unha literatura de resistencia, entendida tamén esta palabra en sentido lato? Si, dende certo enfoque si. Hai unha tendencia clara na nosa literatura a falar do que se resiste a desaparecer, da memoria, das palabras que se recuperan para dar nome a obxectos que xa non existen. Sen embargo, a nosa cultura desenvolve con certa forza:  xa non é clandestina senón que existe baixo a luz do día e as regras do universo coñecido, e é esa forza a que tamén me interesa. Con certa perspectiva a nosa cultura é virtual, estase a refacer, a reinventar, a reconstruír, crea palabras para as realidades tecnolóxicas que agroman, para os descubrimentos da ciencia, da cultura postpop ou da filosofía. Medra parella ao mundo novo no que vive. Esa forza inventiva é tanto ou máis poderosa que a actitude de combate político, de saudade ou de memoria histórica. E tamén véxoa como un posible elemento de cambio para un lector de castelán que si entende o galego pero négase a ler en galego.

Como se pode atraer non só a neofalantes senón tamén a neolectores? Eu véxoo claro: facendo do galego unha opción normal [e non unha excepción normal] para quen le. Para iso o abano de posibilidades e rexistros de lectura ha de ser todo o amplo que se saiba e se poida: literatura metafísica, cool, científica, best-seller, obxecto de culto, geek, histórica…  Coido que nese proceso a nación [non entendida só como estado político senón como  cultura transfronteiriza, emigrante e inmigrada] pasa a ser unha das súas moitas medulas, dos seus moitos tentáculos. Do contrario, esclerotiza ou devén un tema oco por sobresaturado.

Haberá quen pense que só se nos din os de fóra que o que se fai aquí é válido, a cousa será certa. Lidiando cos prexuízos de sempre aclararemos: hai ben tempo que a literatura galega é convidada fóra de Galiza, considerada punta de frecha nalgúns eidos, antologada, traducida e premiada. Só nos queda a nós crérnolo.

Que lles parece? Do autoodio ao autobombo en apenas unha transición e unhas poucas lexislaturas?

Así tamén se fai país.

more número 9

Ante a inminente estrea desta peli:

lembrei destoutra curta marabillosa en stop-motion con música machaconamente melancólica de New Order.  A temática non é igual, claro, a relación máquina-civilización humana apenas existe na curta de Mark Osborne, senón máis ben un desencanto finisecular polo traballo e o capitalismo. E a saudade. Unha saudade impenetrable, rescatada nun par de imaxes da nenez e só aliviada en parte polo resplandor interior e as drogas.

Dende certo punto de vista, a saudade que embaza a mercantilización de calquera recurso humano concernente a unha pulsión interior ou á emoción. A literatura, por exemplo.

Matinaba en pedir Bliss aos Reis Magos do Oriente Próximo. Pero non deixaría de ser, fíxense ben, un agasallo triste.

Teremos que ver as heroicidades mesiánicas do Número 9 nunha peli catastrofista [unha vez máis] sobre máquinas rebeldes e planeta arrasado. Como nos presta ver o noso planeta arrasado, ven o que lles dicía?

Os bonequiños de ámbolos dous films danse un aire.

a perdición da trama

Contar unha historia.

Saber contar unha historia.

A novela quere saber contar historias. Ás veces a modo de redacción escolar. Ás veces a modo de guión cinematográfico.

Pregúntome. Pregúntome por que.

Por que esa teima decimonónica en contar historias. En contalas ben, por entregas. Esa entrega nas entregas. Por que.

En tramas que turren de nós coma a gravidade e a ambición, nos arrebaten. Por que.

Será que a moita novela contemporánea só se lle ven as ganas de tirarse ao cine,  de cepillárseo na última butaca.  Maquíllase para devir guión.

Por que, noveliña miña, por que.

Barbara Stanwyck e Fred MacMurray. Perdición

Imaxe: fotograma de Double Indemnity [Billy Wilder, 1944], aquí titulada boleramente Perdición [para min moito mellor que o orixinal, que é un xoguiño de palabras co tecnicismo da póliza de seguros].

notas fugaces e contundentes sobre a medicina

Dúas son as especialidades médicas que creo máis en bragas: a xinecoloxía [obstetricia, en concreto; partos, en particular] e a psiquiatría.

Tumbamos de costas ás mulleres para que parir sexa máis cómodo. Para quen atende o parto. Parir redúcese, pois, a un asunto de posturas. Ben, queremos fochancos no chan como os dos talleres dos coches, pero máis estreitos. E queremos ver os rostros dos médicos debaixo, manchados como o rostro dun mecánico co aceite da nosa maternidade. A fin de contas, parir é manipular un motor.

En canto ao cerebro. Limitámonos a adurmiñalo cando os seus pensamentos molestan socialmente. Canto máis molestos, máis o durmimos. Canto máis o durmimos, peor sente o doente a súa recepción na sociedade. Canto peor se sente o doente, máis molesto é.  A psquiatría é a única disciplina médica cuxos remedios enfatizan aspectos da propia patoloxía. Non trata de curar. Só trata de facer calar.

As drogas psiquiátricas son vergoñentas -en efectos secundarios, en adicións- sobre todo se se ten en conta que moitos de quen as administran probablemente manifestarán en contra do uso de drogas ilegais e criticarán dende os seus carísimos zapatos todo ese inframundo de substancias ilícitas. Entre foxo e foxo. Ferro 3 e putter. Voando cerebriños de surlyn en forma de pelotas brancas.

O efecto arrasador do haloperidol nun cerebro que podería ter sido o meu.

Posto que é o ser humano quen crea todos os sistemas de clasificación, cómpre saber quen fixo as regras e con que propósito. Se non tomamos esa precaución, corremos o risco de ignorar as regras exactas ou, peor aínda, de confundir o produto da clasificación con feitos ou cousas que aparecen naturalmente. Considero que iso foi exactamente o que aconteceu en psiquiatría nos últimos sesenta ou setenta anos. Durante este período, os feitos reclasificados como enfermidades foron moitos. Deste xeito chegamos a considerar que as fobias, os actos delicitvos, o divorcio, o homicidio, a adicción, etc. son – case sen límite- enfermidades psiquiátricas, o cal constitúe un erro enorme e moi custoso. [...] O feito de incluír a algúns individuos ou grupos na categoría de persoas enfermas pódese xustificar en termos de convivencia social, pero é imposible facelo mediante observacións científicas ou argumentacións lóxicas.

Thomas Szasz, O mito da enfermidade mental,1961

o non lugar

A Ucraína entrei en autobús, atravesando os campos polacos no Nadal de 1997. Nada parecía diferenciar moito un país [Ucraína] do outro [Polonia] agás no feito de que os ucraínos contiñan no sorriso máis dentes de ouro. Pero diso non me decatei ata o día seguinte, no que o primeiro habitante de Lviv co que falei sorríume por calquera razón. Aos 20 anos sobran razóns para que che sorrían. É aos 30 que a xente deixa de ser amable.

Volvamos a ese autobús que sae da fin do milenio para entrar na chatarrería emocional dos pecios da CCCP.

A nosa entrada na cidade de Lviv [Lvov en ruso] resultou espectacular: as luces prendidas dos colosais edificios ex-soviéticos apagaron simultaneamente. Para nós, sen dúbida. Para nos impresionar cunha das súas especialidades en vida fodida polo estado: os cortes enerxéticos. Habería máis. Internabamos por unha ferida que supuraba. Sovieticamente, no 97 Ucraína era un enorme hórreo que abre as súas portas e deixa voar o gran. O gran voaba. Como unha nube radiactiva voaba o gran. O gran voaba.

Ucraína, quen podía sabelo entón, conformaba un dos territorios máis fascinantes do planeta: nela experímentabase dun xeito inconsciente co non-lugar. Tomemos por exemplo Lviv. Por ese nome – a designación ucraína- poucos a coñecían daquela. Lvov era en cambio máis popular, ou Lemberg para o antigo Imperio austro-húngaro ou Lwów para os veciños da Galitzia polaca. Alí, en Ucraína, naceu un dos máis grandes poetas polacos que coñecía, Zbigniew Herbert. Era de Lwóv, quero dicir, Lviv. Unha cidade ucraína e non polaca.

Tamén de Ucraína -malia figurar en todas partes como alemán e rumano e xudeu asquenazí e suicida, que vén sendo outro tipo de nacionalidade- sería o poeta alemán Paul Celan, diseccionado así para a posteridade en nacionalidades infinitas: en realidade o seu nacemento tivo lugar nesas coordenadas caprichosas que hoxe, quen sabe pasadomañá, delimitan Ucraína.

Paul Celan e Zbigniew Herbert. Ningún dos dous diría de si mesmo que é ucraíno, mais as cidades nas que naceron si o son, polo menos nesta hora do día deste día en concreto.

Síguenme? Síganme.

Síganme porque queda a xoia da coroa dese enorme país de nacionalidades difusas. Chernobyl. E Pripyat. O lugar tabú, o noso escenario after-the-bomb máis logrado no que atopan inspiración todas esas películas norteamericanas que sobrevoan un Nova York asolado onde pinchacarneiran os impalas e as leoas. Pelis como Son lenda [mala], Wall-E [boa], A estrada [non a vin aínda, a de Cormac McCarthy], 12 monos [ boa] ou o documental do National Geographic A terra sen habitantes [bo]. O lado milenarista e supersticioso da nosa civilización atopa un especial pracer no vitimismo, en presentarse a si mesma como un ecce homo.

Ecce homo. Éche aí. E éche as súas grandes cidades incribles e todopoderosas. Éche Chernobyl.

Et campos ubi Troia fuit.

Non chegamos a visitar Chernobyl e a vila pantasma de Pripyat, lonxe da nosa cidade bastantes quilómetros -poucos para ese estraño habitante das pedras que chamamos radiación -. Pero, como sabemos, a nube radiactiva e as súas consecuencias en plantas e animais estendérase por boa parte de Bielorrusia, Rusia e Ucraína. Así que sen dúbida comín e bebín radiactividade chernobyleira, sentín a atracción dese non-lugar, contemporicei con el.

Chernobyl está próximo a acadar algún tipo de categoría literaria, unha especie daqueles vetustos topoi: ao meu xuízo o atopos, precisamente, o non-lugar.  O lugar común do non lugar común. O lugar deshumanizado. O que nos fala dunha grandeza que pasou, que se esfumou, que criamos eterna, que non o foi.

Iso encántanos e encántanos moito. Por iso con Chernobyl tamén comeza Nocilla Lab. En Chernobyl aúnanse a ciencia campando en forma de radiación e o baleiro filosófico en forma de estrutura abandonada.

Éche Chernobyl et campos ubi Chernobyl fuit.

Este tema dos estelares e eclipsados Gentle Giant, brit prog dos ‘70, pode acompañarlles uns minutos – 9:11- se pinchan aquí. Nothing at all. Ao igual que moitos temas de Radiohead contén dúas ou tres atmosferas incrustadas nunha soa canción, ademais do único dúo batería-piano que coñezo, a iso do minuto 6.

ciensía+poencia

A Mostra de Ciencia e Cinema [M+C+C]  suma exponentes e na edición deste seu segundo ano incluíu un apartado de Ciencia e Poesía. O formato elixido: recital con música no teatro Rosalía de Castro da Coruña, o pasado mércores 28 de outubro. Alí fomos Xavier Seoane, Marica Campo, Alfredo Ferreiro, Manuel Rivas, Emma Couceiro e mais eu. A música correu a cargo de Guadi Galego, Xabier Díaz e Guillermo Fernández.

Cada autor lía un texto de seu e outro dalgún autor a elixir. A temática, claro, a ciencia. Dende Cirlot ata Pimentel, dende de Brito ata do Cebreiro, textos seus por alí desfilaron.  Aspectos como o traballo da fábrica [Ferreiro], a relación de paixón coa natureza [Rivas], o equilibrio [Couceiro] e ata unha sextina ao estilo Raymond Queneau [Campo]… O texto que escollín foi Microcosmos do último libro de Wislawa Szymborska, Aquí.

Non foi este de hoxe [Ghost in machina] o texto que lin alí, pero si  podería ter encaixado no recital. Na súa versión castelá servíu para a colección de Sci-Fi Poesía que inaugurou a editorial El Gaviero o pasado ano, colección de separatas en cartoné – aquí as vedes- ilustradas por fabulosos fabuladores como Pablo Gallo. Para preguntas sobre os plátanos dos protagonistas, diríxanse a el.

rea

Comparezo ante o tribunal de escritoras.
Benqueridísimas Safo e mais Virxinia
adorada Sei Shonagon
penetrante Simone
non quero esquecerme de ti
nin de Margaret
nin de Marguerite
María Xosé acode puntual á cita
e toma asento, entre Luísa
-quería volverte ver, perdoa-
e Rosalía. Clarice fuma o seu silencio.
Fleur dedícase a ser elegante
como un puñal enfundado en pel volta.
Sor Xoana Inés absorbe o seu tequila e acena: compréndote.

Comprendédesme?
Comprendédesme?

Si, comprendémoste.

Tivestes fillos? Levastes unha casa, unha nación
unha tradición cultural, un ecosistema
unha intuición e unha esteatopixia
sobre o peso das vosas costas
axitadas de plumas
e escotes de anxo?

Algunhas levamos, si. Outras non levamos, non.

Somos irmás, logo?

Somos.

Non me mintades. Admírovos.

Ninguén che acusa entre nós. Para que nos segues convocando?

Acúsome de vivir viviseccionada
de non poder escribir o que desexaría e canto desexaría
por sobredose de mullerismo.
Acúsome de non parir a gran novela que prometía aos 12 anos
senón un fillo, algo que, segundo Onetti ou Jelinek
impide ás mulleres alcanzar o estatuto de verdadeiras artistas.
Acúsome de non pertencer á vosa estirpe
de terme separado de vós
da esfera redonda da vosa concentración
para mesturar mondas de patacas con teorías de redes
enerxía escura do cosmos profundo cunha superficial vida de provincias
a sofisticada vergoña moral de Guantánamo coa emoción barata
de escoitar perorar ao meu fillo.
Acúsome de non rapar a miña cabeza
de non vender todas as miñas ideas orixinais [entre 0 e 1] ao mellor ofertante.
De non destacar.
De terme ensumido.
De depender dos mass media para traspasar o tempo.
Ningunha de vós falaría como nai. Fóra de Rosalía
a quen todo se lle permite.
Non vivín entre caníbales, Margaret.
Non me arrastrei polo vodevil parisiense, Colette.
Nin sequera cambiei de sexo, Elisa. Nacín muller
e as leis apoiáronme con cotas femininas. As leis, si. Só as leis.
E no fondo podería casar contigo, Marcela,
Jeanette Winterson, Mónica Cavallé.
No fondo, puiden abortar cando quixen.
E reivindiqueino todo co puño no alto e unha matriz
de uranio empobrecido.

Sobrevoo a vida e aquí atópome:
escribo só grazas a que a miña nai lle le un conto ao meu fillo
lelle un conto ao meu fillo alén do mar de África
lelle un conto ao meu fillo baixo a galaxia Andrómeda
que nos devorará, polo visto,
e xuntos, avoa e neto, forman un sistema lateral nesas redes cuxos nodos son calcio
e espiña dorsal da nosa sociedade,
lonxe de Google
de McDo
e varios metros por riba do petróleo de merda
que serpea esta cidade camuflado de Zara.
Avoa e neto: un binomio estéril na grande ecuación do universo,
a súa expansión explícase sen eles
a crise resólvese sen eles
todo funciona sen eles.

Menos eu.

Dirédesme, que nos importa? Miñaxoiadas!
Achega algo á causa feminina.

Que achego?
Un fillo varón.

Cambiarías un lugar no noso Parnaso por el?
Nunca.
Esquecerías escribir por el?
Si.
Rexeitas o tempo masculino, ese tempo de doncelas e serventas
ese tempo de secretarias e amas de cría
de lavandeiras e microeconomistas
de axentes editoriais
e lumis
lumis mecanógrafas que copiarían isto de perlas
a cambio de estar con el?
Rexéitoo.
Elixes non vestirche na Boutique Posteridade
por verlle xogar onda ti
como fai agora
burguesa maldita
ingobernable occidental ao noroeste do sur
compresa de sangue arrebolada á pantalla que vos reflicte?

Malia todo, elíxoo.
E o seguinte verso que ía escribir
-mamá, dime se está ben de sal,
coñezo a súa fórmula química
pero non a proporción idónea en cada prato-
declínoo por lle servir unha cea quente.
E por se fose pouco, un baño.

Condenádeme.
Benqueridas bastardas da vosa propia estirpe.
Condenádeme a ser unha calquera.

Condenámoste.
Imbécil, condenámoste.
Xa es unha de nós. Fai funambulismo para escribir catro liñas ao día

e vixía
que o período non coincida demasiado coa inspiración
nin o estado de gravidez coa escritura de tese.
Como fixemos todas, bastarda ti da letra e,
como fixemos todas
co noso pelo torrado polo raio do xenio
bastarda e nai e monte de venus
como fixemos todas, mullerzuelas escritorzuelas madrezuelas
cazuelas e compotas
sabendo a canto vai o quilo de azafrán e o terabyte de ideas novas
con que ángulo colgan os nosos peitos e a órbita terrestre
cantas cocacolas hai na neveira e na Palestina de Arendt cantas nacións.
Xa es unha de nós.
Comprendémoste, cala a boca.
Escribe, lurpia.

enerxía escura

Lotte Reiniger vivía nas sombras e das sombras e, quizais por iso e por ter sido alemana no convulso inicio do século XX, pouco se sabe dela. Antes de Tex Avery e Disney, Reiniger traballa co peculiar sistema de animación traído de China: o teatro de sombras. A diferenza é que ela grávao para cine foto a foto, micromovemento a micromovemento e realiza a primeira longametraxe denominada, con xustiza, de animación: Die Abenteuer des Prinzen Achmed [As aventuras do príncipe Achmed], de 1926.

No youtube poden atopar bastantes curtas dela. Ultimamente, un novo usuario subíu algunha máis, incluíndo ballets de filigranas a cor como o de Helen la Bélle, con rampantes perfís gregos e troianos e marabillosas desproporcións. Aquí enlazo unha de sombras: Galathea ou a estatua de mármore que cobra vida [Das lebende Marmorbild], un relato baseado no mito de Pigmalión. Os motivos musicais dos personaxes seméllanme moi coidados,  así como a estética de vaixela grega e o carácter dos protagonistas. O argumento está tratado cun delicioso humor.

desleigamento

Xamais me recoñezo nas entrevistas. Esfórzome. Pero non sei por que, acabo pensando: eu nunca tería dito iso.

Falo das miñas propias entrevistas, ese subxénero.